Jak sporządzić ważny w świetle prawa testament?

testamentZe względu na istotną funkcję testamentów w życiu społecznym, ważny dla ustawodawcy jest problem określenie ram, w jakich testatorzy mogą się swobodnie poruszać. System prawa dla ważności testamentu wymaga sporządzenia go w odpowiedniej formie (wzór testamentu). Omówione zostaną tutaj testamenty zwykłe, czyli własnoręczne (holograficzne), notarialne allograficzne.

Testament własnoręczny

Jest zdecydowanie najpopularniejszą formą sporządzania testamentu, ze względu na łatwość spełnienia wszystkich wymogów formalnych. Stawiane testatorom wymagania sprowadzają się do:

  • napisania testamentu w całości własnoręcznie. Ma to na celu zapobieganie możliwości sfałszowania testamentu, oraz umożliwienie (w razie pojawienia się wątpliwości ) identyfikacji osoby testatora. Testamentem zatem nie jest pismo sporządzone na maszynie lub komputerze jedynie z własnoręcznym podpisem. Nie ma znaczenia czy testament został spisany prozą czy wierszem jak również w postaci listu. Dowolny również może być materiał, można posłużyć się np. kredą na ścianie, dłutem w kamieniu lub drewnie, diamentem lub szminka na szkle itp.
  • opatrzenia testamentu podpisem. Podpis ma przede wszystkim wskazywać osobę spadkodawcy, powinien zatem przyjmować formę pozwalającą jednoznacznie stwierdzić pochodzenie testamentu. Niewłaściwy jest zatem podpis w postaci inicjałów, paragrafy czy faksymile (odtworzony mechanicznie). Powinien obejmować imię i nazwisko (ewentualnie można poprzestać na jednym członie nazwiska dwuczłonowego, lub pseudonimie o ile testator posługiwał się w nim obrocie gospodarczym). Jeśli testament został sporządzony w formie listu, podpis może wskazywać na stosunek pokrewieństwa między spadkodawcą a spadkobiercą (np. wujek, stryj, dziadek). Funkcja podpisu informuje, że podpisujący przemyślał swoją decyzje i jest wymagane umieszczenie jej pod wszystkimi rozrządzeniami testamentowymi, czyli na końcu testamentu. Wszystkie rozrządzenia znajdujące się poniżej podpisu nie wywołują zamierzonych skutków prawnych.
  • opatrzenia testamentu datą. Brak daty jednak nie powoduje nieważności testamentu własnoręcznego, o ile nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów. Dopiero w przypadku pojawienia się wątpliwości(np gdy wiadomo, że spadkodawca został ubezwłasnowolniony a testament nie posiada daty czyli nie wiadomo czy został sporządzony przed czy po ubezwłasnowolnieniu) testament własnoręczny będzie nieważny. Datę można umieścić w dowolnym miejscu i może ona także przybierać formę opisową . Wszystkie dopiski poniżej podpisu, będące rozrządzeniami testamentowymi, dla swej ważności wymagają opatrzenia podpisem i datą.

Testament notarialny

Sporządzany w formie aktu notarialnego, czyli sporządzony przez osobę zaufania publicznego jaka jest notariusz. Do sporządzenie testamentu w takiej formie konieczny jest kontakt z notariuszem i najczęściej wizyta w biurze notarialnym. Obecnie sporządzenie dokumentu obejmującego swą treścią testament płatne 50 zł, a w przypadku gdy testament zawiera zapis, polecenie lub pozbawia uprawnionego do zachowku opłata wynosi 150 zł.

Sporządzenie testamentu w obecności prawnika daje wysoki stopień bezpieczeństwa dla spadkodawcy oraz daje pewność, że testament nie zostanie podważony z powodu jego sprzeczności z obowiązującym prawem. Sporządzanie testamentu w obecności notariusza zapobiega także wszelkim formom nacisku, na jakie bywa narażany testator ze strony osób, mających interes w dyspozycjach testamentowych. Akt notarialny po sporządzeniu pozostaje w kancelarii, co zapewnia ochronę przed potencjalnym zniszczeniem, zaginięciem lub sfałszowaniem.

Moc dowodowa aktu notarialnego równa jest mocy dokumentu publicznego.

Testament allograficzny

Pomyślany jako forma alternatywna w stosunku do dwu poprzednio omówionych, zadecydowały o tym względy natury społecznej. Ta forma ma ułatwić sporządzanie testamentu osobą zamiszkałym na obszarach wiejskich, które mogły by mieć trudności ze sporządzeniem testamentu własnoręcznego lub z dotarciem do notariusza. Założeniem testamentu allograficznego jest sporządzenie go w obecności osoby urzędowej, pełniącej w tym przypadku funkcje podobna do notariusza.

Do sporządzenia testamentu allograficznego wymagane jest:

  • obecność dwóch świadków przy których, spadkodawca oświadcza swą wolę wobec zaproszonej (wezwanej) osoby urzędowej. Osobą urzędową może być tutaj osoba wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu, sekretarza gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie złożone wobec jednej z wymienionych osób może być uznane za testament;
  • spisanie oświadczenia spadkodawcy w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Taki protokół ma rangę dokumentu urzędowego. Oświadczenie może zostać spisane przez każdego z obecnych przy sporządzaniu testamentu;
  • odczytanie oświadczenia spadkodawcy w obecności świadków;
  • podpisanie protokołu przez spadkodawcę, osobę urzędową, która odbierała oświadczenie, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, zaznacza się to w protokole z podaniem przyczyny braku podpisu.

Ze względu na wymogi formalne (konieczność ustnego złożenia oświadczenia oraz wysłuchanie odczytywanego protokołu) testamentu allograficznego nie może sporządzić osoba głucha lub niema.

Wybór formy testamentu zależy wyłącznie od woli testatora. Spadkodawca może pozostawić kilka testamentów o odmiennej treści.

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zmianami).

Tagi: , , , , , ,

Security Code: